Sedacja to po prostu uspokojenie bez utraty świadomości. Polega ona na zmniejszeniu aktywności ośrodkowego układu nerwowego. W tym celu pacjentowi podawane są odpowiednie środki farmakologiczne (środek uspokajający lub nasenny w mniejszej dawce). Charakterystyczne dla zabiegów w sedacji jest to, że pacjent ma aktywną świadomość, choć czasami częściowo ograniczoną. Może odczuwać senność i równocześnie przestaje czuć napięcie i niepokój.

RODZAJE SEDACJI :
# Znieczulenie miejscowe
# Znieczulenie miejscowe eliminuje ból przy zachowaniu świadomości.
# Znieczulenie miejscowe połączone z podaniem środka uspokajającego (sedacja)
W tej metodzie poza uspokojeniem uzyskujemy zmniejszenie lub całkowite wyeliminowanie doznań bólowych bez utraty świadomości.
Z wyjątkiem znieczulenia ogólnego pozostałe metody pozwalają na współpracę pacjenta z lekarzem, co ma istotne znaczenie przy leczeniu.
Znieczulenie ogólne może wykonywać jedynie anestezjolog. Zleca on również rodzaj podawanego środka uspokajającego. W wybranych przypadkach, u małych dzieci lub osób obciążonych schorzeniami układu krążeniowego lub oddechowego, może on zasięgnąć opinii lekarza specjalisty.

U pacjentów szczególnie wrażliwych, o lękowym nastawieniu do mającego się odbyć leczenia dentystycznego można zastosować - niezależnie od znieczulenia miejscowego - sedację poprzez podanie środków uspokajających. Pacjent uspokojony może nawet spać w trakcie leczenia, ale sen jest płytki i w każdej chwili, jeśli zaistnieje taka konieczność, lekarz może nawiązać kontakt z pacjentem.
Działanie zastosowanych środków uspokajających, jak i znieczulających, mija po upływie określonego czasu. Czas ten uzależniony jest od dawki użytego środka, sposobu jego rozkładu i eliminacji z organizmu, a także od wieku i ogólnego stanu zdrowia pacjenta.
Warto zaznaczyć, że podczas leczenia środki wywołujące sedację (uspokojenie) mogą być podawane dożylnie lub domięśniowo ze środkami przeciwbólowymi działającymi ogólnie. Leki uspokajające, takie jak np. relanium, dehydrobenzperidol lub midazolam mogą być kojarzone dla wzmocnienia efektu ze środkiem przeciwbólowym.
Po znieczuleniu ogólnym przez okres 2 godzin należy powstrzymywać się od jedzenia i picia. Niewskazane jest spożywanie obfitych posiłków po wykonanym znieczuleniu. Po znieczuleniu miejscowym można bezpośrednio po leczeniu (o ile to ostatnie nie jest przeciwwskazaniem) spożywać pokarmy i napoje. Pacjent po znieczuleniu ogólnym, a także po podaniu środków uspokajających czy przeciwbólowych, może odczuwać zawroty głowy, szczególnie przy zmianie pozycji oraz nudności.

MOŻLIWE POWIKŁANIA PO ZNIECZULENIU
Każde znieczulenie, szczególnie zaś znieczulenie ogólne, może być przyczyną powikłań. Dostępne obecnie metody znieczulenia, jak również możliwość kontrolowania stanu pacjenta podczas znieczulenia i bezpośrednio po jego zakończeniu, a także fachowy nadzór specjalistyczny, eliminują w bardzo znacznym stopniu możliwość wystąpienia powikłań. Anestezjolog, poza wiedzą i doświadczeniem, dysponuje obecnie nowymi, bezpiecznymi technikami znieczulenia, lekami szybko działającymi oraz nowocześniejszą aparaturą do znieczulenia. Wszystko to wpływa na zwiększenie bezpieczeństwa pacjenta. W razie wystąpienia po znieczuleniu wymiotów należy wstrzymać się od przyjmowania pokarmów i picia, aż do ustąpienia dolegliwości. Uporczywe wymioty są wskazaniem do zastosowania leków, których przyjmowanie jednak powinno być zlecone przez lekarza wykonującego znieczulenie.
W razie wystąpienia innych dolegliwości należy porozumieć się z anestezjologiem lub lekarzem wykonującym leczenie.
Czy sedacja jest snem?
Pacjent zachowuje świadomość podczas zabiegu. Jest także w stanie zrozumieć i odpowiedzieć na pytania lekarza stomatologa. Może nie pamięta zbyt wiele (lub cokolwiek) z tego, co się dzieje, ponieważ:
- jest w stanie głębokiego relaksu
- leki , które są stosowane prowadzą do częściowej lub całkowitej utraty pamięci (amnezja) w trakcie zabiegu. W rezultacie, czas upływa bardzo szybko i nie pamięta zbyt wiele z tego, co się działo. Część osób nie pamięta nic. Więc rzeczywiście, wydaje się, jakby to był sen.
Leki stosowane w sedacji
Najpowszechniej stosowanymi lekami są benzodiazepiny.
1) Antylękowe leki uspokajające (benzodiazepiny): midazolam i diazepam
Benzodiazepiny to grupa leków o działaniu przeciwlękowym , uspokajającym, nasennym, przeciwdrgawkowym, miorelaksacyjnym i amnestycznym . Podawane w sedacji mają przede wszystkim zmniejszać niepokój , relaksować i sprawić, że pacjent będzie lekko śpiący, z częściową lub całkowitą amnezją (czyli można zapomnieć, co się działo w trakcie leczenia).
Benzodiazepiny są pozbawione wielu wad leków uspokajająco-nasennych poprzedniej generacji– są przede wszystkim o wiele mniej toksyczne, a także dużo bezpieczniejsze.

2) Opioidy
Opioidy (silne środki przeciwbólowe) mogą być stosowane jako dodatek do benzodiazepin. Na pierwszy rzut oka wydaje się stosowanie opioidów atrakcyjne ze względu na ich działanie przeciwbólowe.Ale są to leki podawane zazwyczaj po zabiegu , ponieważ klasyczne znieczulenie miejscowe musi być podane trakcie leczenia, a opioid zajmie się bólem tzw. pozabiegowym, kiedy działanie leku znieczulającego osłabia się. .

3) Barbiturany
Barbiturany są już praktycznie wycofane z użycia w Polsce. Były one rozpowszechnione w latach 60 i 70 ubiegłego wieku jako leki nasenne, znieczulające oraz przeciwpadaczkowe, często także nadużywane w celach odurzających.
Ze względu na wady: kumulację, potencjał uzależniający i toksyczność przy przedawkowaniu (szczególnie w połączeniu z alkoholem lub innymi lekami), barbiturany zostały wycofane z lekospisów w większości krajów świata.

4) Propofol
Propofol –- stosowany jako usypiający, działa szybko i stosunkowo krótkotrwale. Nie jest jednak częstym środkiem uspokajającym stosowanym podczas sedacji w praktyce ambulatoryjnej, Może dojść do bezdechu lub niedrożności drog oddechowych. Jest stosowany do sedacji chorych na oddziale intensywnej terapii inie dłużej jednak niż przez 24 godziny. Uważany jest za najkorzystniejszy składnik znieczulenia dożylnego.

Generalna zasada - im mniej leków jest stosowanych, tym leczenie wydaje się bezpieczniejsze. I łatwiejsze jest śledzenie potencjalnych problemów.. Zazwyczaj stosuje się tylko jeden lek, i tym lekiem z wyboru jest midazolam.
Przeciwwskazania
Sedacja jest bardzo bezpieczna, oczywiście przy zachowaniu wszystkich reguł. Statystycznie rzecz biorąc, jest to nawet bezpieczniejszy zabieg aniżeli wykonany w znieczuleniu miejscowym. I lekarz dentysta czuje się bardziej komfortowo, pracując razem ze specjalistą anestezjologiem, nie musi się o nic martwić, tylko skupić się na swojej pracy. Jednakże, przeciwwskazania obejmują
* ciąża,
* alergia na benzodiazepin,
* zatrucie alkoholem,
* depresja,
* jaskra.

UWAGA, względne przeciwwskazania obejmują psychozy, zaburzenia płuc, nerek lub wątroby, zaawansowany wiek i bezdech senny. Wiele osób, którzy mają bezdech senny nie zostało oficjalnie zdiagnozowanych - jeśli masz nadwagę i chrapiesz, proszę nas o tym poinformować.
Choroba serca na ogół nie stanowi przeciwwskazania.

W jakich przypadkach świadome uspokojenie może być zastosowane :
I - normalny, zdrowy pacjent
II - pacjent z chorobą układową, np. dobrze kontrolowaną cukrzycą lub epilepsją, astmą łagodną
III -pacjent z ciężką chorobą ogólnoustrojową ograniczającą aktywność, np.
epilepsja,wysokie, niekontrolowane ciśnienie krwi, niedawno przebyty zawał serca
IV - pacjent (zazwyczaj w szpitalu lub przykuty do łóżka) z chorobą stanowiącą zagrożenie dla życia
Pacjenci z kategorii I lub II - może być wykonany zabieg w ogólnej praktyce.
Pacjenci z kategorii III - szpital będzie bezpieczniejszym rozwiązaniem.
Zalety sedacji:
# Sedacja wydaje się być metodą z wyboru, jeśli pacjent nie chce wiedzieć, co się będzie działo w trakcie leczenia dentystycznego. Alternatywą jest uspokojenie doustne - podtlenek tlenku azotu, ale sedacja ustna nie jest tak skuteczna i wiarygodna w porównaniu z sedacją dożylną..
# Początek działania jest bardzo szybki, a dawki leków i poziom sedacji jest dostosowana do indywidualnych potrzeb. Jest to ogromna zaleta w porównaniu z sedacją doustną, w przypadku gdy skutki mogą być bardzo zawodne, tzw. głębokie uspokojenie, z drugiej strony, jest zarówno wysoce skuteczne i niezawodne.
# Maksymalny poziom sedacji, jest głębszy niż sedacja doustna lub wziewna.
# Benzodiazepiny zapewniają częściową amnezję w trakcie leczenia, pacjent pamięta tylko początek i koniec zabiegu.
# Odruch wymiotny jest praktycznie wyeliminowany. Często bardzo silny odruch wymiotny jest głównym powodem, dla którego wykonuje się zabieg z zastosowaniem sedacji.

Wady sedacji:
# Możliwym ryzykiem powikłań jest krwiak w miejscu wkłucia igły.
# Sedacja jest pożądana ze względu na efekt amnezji, ale może to być także pułapką. Jeśli zabieg był prosty, bez powikłań, i tego się nie pamięta, nie jesteśmy w stanie zmniejszyć fobii i strachu przed dentystą. W rezultacie, ludzie, którzy często korzystają z pomocy anestezjologa podczas leczenia stomatologicznego mogą być mniej skłonni do regularnych wizyt, a więc rzadziej odwiedzają gabinet dentystyczny, a wiadomo, że tylko regularne wizyty mogą zapobiec poważniejszym problemom dotyczącym zdrowia jamy ustnej.
# Metabolizm leków stosowanych podczas sedacji nie jest całkowity po zakończeniu leczenia zębów. Konieczna jest obecność osoby dorosłej do 24 godziny po zabiegu.
# Koszt to kolejna wada -sedacja dożylna podnosi koszt leczenia stomatologicznego.

Jak się przygotować do zabiegu?
Nie należy jeść ani pić w ciągu 8 godzin przed zabiegiem. Zapewnić towarzystwo osoby dorosłej.

Zalecenia pozabiegowe:
1. Konieczna jest osoba towarzysząca, która zapewni transport do domu .
2. Pacjent przez 24 godziny nie powinien pozostawać sam.
3. Nie należy wykonywać żadnych forsownych ćwiczeń i nie prowadzić pojazdów mechanicznych przez resztę dnia.
4. Wyeliminować ciężkostrawne posiłki, można zjeść coś lekkiego, np. herbata, tosty, jogurt.
5. Jeśli wystąpią nudności, położyć się na chwilę i wypić szklankę wody lub herbaty.
6. Nie należy pić alkoholu.
7. Stosować się do zaleceń lekarza dentysty, leki stosować zgodnie z zaleceniami stomatologa.
8. Jeśli wystąpią nietypowe dolegliwości, proszę o kontakt z kliniką Artodonto.